Bij particulier natuurbeheer wijzigt de bestemming van landbouwgrond naar natuur, maar blijft de grond in bezit van de grondeigenaar. De eigenaar wordt dan verantwoordelijk om de grond onomkeerbaar in te richten en te beheren als natuurgebied. De overheid wil het beheer van natuur door particulieren, bijvoorbeeld landgoedeigenaren en agrariërs, stimuleren en daarmee meer (agrarische) grond een natuurfunctie geven. Dit draagt o.a. bij aan de realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur.
De EHS bestaat uit een aaneengesloten netwerk van natuurgebieden, met als doel planten en dieren betere overlevingskansen te bieden. De EHS moet in 2018 gerealiseerd zijn. Om voor subsidie in aanmerking te komen, moet de aanvrager de grond in bezit hebben, of hij moet een duurzaam gebruiksrecht hebben. Een andere voorwaarde is dat de grond waarom het gaat in het (natuur)gebiedsplan van de provincie staat omschreven als nieuwe natuur.
Voor de boer heeft de nieuwe combinatie van functies het gevolg dat hij van intensieve naar extensieve veehouderij moet overschakelen en er als ‘natuurbeheerder’ nieuwe taken bij krijgt. Wij zien meer in de combinatie van functies dan in een nadrukkelijke scheiding van functies. Voor de overheid en de maatschappij is het een duurzame en betaalbare oplossing. Voor de boer biedt het bestaansrecht. Boeren hebben binnen het particulier natuurbeheer als ondernemers creatieve en maatschappelijk aantrekkelijke concepten ontwikkeld.
Er bestaat op dit moment nog een groot verschil tussen de verwerving en het beheer door de grote, vanouds bekende, terreinbeheerders en door particulieren (agrariërs). Het verschil is gelegen in het systeem van toewijzing, van grondverwerving en van de financiering. Er doen zich momenteel talrijke situaties voor, waarbij het veel efficiënter en effectiever is wanneer boerenorganisaties als terreinbeheerder functioneren.